میزگرداهمیت زبان مادری، لزوم تدریس آن در مدارس و وضعیت زبان ترکی در ایران

بگزارش چیچست نیوز :این میزگرد که با شرکت اساتید صاحب نظر واهل قلم وفعالین فرهنگی وسیاسی  مرکزآذربایجان غربی ، با حضور مدیرمسئول چیچست نیوز به دعوت مدیرمسئول دورنانیوز برگزارشد که درآن بحث زبان مادری وچالشهای پیش روی آن بمنظور بررسی و آسیب شناسی  زبان تُرکی در کشور و  یادآوری مطالبات و خواسته های قانونی مردم آذربایجان در خصوص اجرای اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی،با عنوان “اهمیت زبان مادری ووضعیت آن درکشور”موردبحث وبررسی قرارگرفت، که مشروح این گفت و گو را در زیر مشاهده می فرمائید.

chichestnews 216

 

 به مناسبت فرا رسیدن روز جهانی زبان مادری، پایگاه خبری و تحلیلی چیچست نیوز:  

ترکی آذربایجانی به عنوان زبان مادری ده هامیلیون  ایرانی همراه با سایر زبان های رایج در ایران، برای بقا و ادامه حیات نیازمند توجه مردم و مسئولین بوده، و لازم است تا در چارچوب قوانین نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و با همت و تلاش مسئولین و نهادهای مدنی تلاش هایی هم چون تدریس در مدارس و دانشگاه ها، تاسیس فرهنگستان، ایجاد شبکه های تلویزیونی و رادیویی، انتشارمطبوعاتو کتب به زبان مادری و… در این راستا صورت گیرد.
دورنا نیوز: در رابطه با زبان مادری سوال مهمی که همواره مطرح است در رابطه با اهمیت و ارزش این مولفه هویتی میباشد که برای آغاز گفت و گو نیز لازم است تا ابتدا به این سوال پاسخ داده شود. لطفا در رابطه با اهمیت زبان مادری و نقش آن در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی افراد توضیحاتی را ارائه فرمائید.

chichestnews 215
بهرام اسدی مدیر مسئول انتشارات یاز و مولف بیش از ۴۰ جلد کتاب در حوضه زبان و فرهنگ آذربایجان:ابتدا از دورنانیوز به دلیل برگزاری این میز گرد تشکر میکنم. زبان مادری هویت، کیستی و دارائی هر فردی میباشد و میتوان گفت که قسمتی از وجود آدمی است. انسانی که از زبان مادری خود جدا شود یعنی از مدنیت، فرهنگ، هویت و کیستی و به طور کلی از وجود خود جدا میگردد. بعبارتی کسی که  ازهویت زبان مادریش دورشود میتواند اورا براحتی از هویت دینی اش هم دورساخت. بنده در یکی از شعرهای خود نیز این گونه نوشته ام که دیل و دین (زبان و دین)، که این دو واژه بسیار به همدیگر نزدیک میباشند و کسی که از زبان مادری خود جدا شود، به راحتی از دین خود نیز جدا گشته و با آن بیگانه میگردد.

 

chichestnews212

عیسی نظری، نویسنده، فعال فرهنگی و سردبیر نشریه وزین نوید آذربایجان: زبان در جوامع انسانی دارای یک دوره تاریخی است. در دنیای کلاسیک زبان به منزله یک وسیله جهت برقراری ارتباطات مختلف است. فردینان دو سوسور زبان‌شناس سوئیسی بعد از سال ها تحقیق و مطالعه در این زمینه، به این نتیجه دست یافت که در دنیای مدرن زبان تنها یک وسیله ارتباطی بین انسان ها نیست، بلکه زبان پدیدآورنده دنیا و هستی میباشد و زبان در شکل گیری شخصیت افراد نقش مهمی دارد. فردی که از زبان مادری خود محروم باشد گرچه میتواند به وسیله سایر زبان ها با دیگران ارتباط برقرار کند، اما هیچ گاه نخواهد توانست تا احساسات خود را با زبانی به غیر از زبان مادری خود بیان کند. دنیای هر انسانی بر اساس زبان مادری اش شکل میگیرد. دنیای ما آذربایجانی ها نیز بر اساس زبان ترکی شکل گرفته است و اگر این زبان را از ما بگیرند در واقع شخصیت و هویت ما را از ما گرفته اند. دو سوسور میگوید اگر میخواهید یک انسان را نابود کرده و از بین ببرید، کافی است زبان مادری اش را از او بگیرید. در دنیای مدرن نسل کشی دیگر به شیوه احمقانه داعش و با استفاده از جنگ افزارها معنی ندارد بلکه برای نابود سازی یک ملت و نسل کشی آن کافی است تا زبان مادری آن را نابود کرد که از آن به عنوان نسل کشی یا ژینو ساید فرهنگی یاد میشود.

chichestnews 214
دکتریوسف بیداردل، زبان شناس، نویسنده و فعال سیاسی: بنده به عنوان یک زبانشناس نسبت به مساله زبان نگاه خاصی دارم. در جامعه همواره این سوال مطرح می شود که تفاوت میان انسان و حیوان در چیست؟ که گاها در پاسخ به این پرسش عقل را به منزله عامل تفاوت میان این دو مخلوق ذکر میکنند. اما امروزه زبانشناسان به این نتیجه رسیده اند که اصلا در مغز جزیره ای به نام تفکر وجود ندارد، چرا که این زبان است که فکر را شکل میدهد. خداوند متعال همواره هنگام سخن گفتن با پیامبران توحیدی و اولوالعزم با زبان مادری خود آنها با ایشان سخن میگوید که این نشان از اهمیت زبان مادری است. فارغ از اینکه زبان واسطه ای جهت ارتباط و انسیت میان انسان ها بوده و افراد احساسات، غم ها، شادیها و تمامی حوادث تاریخی را به وسیله زبان به انسانها و ملت های دیگر منتقل میسازد، زبانشناسان بعد از سال ها تحقیق به این نتیجه رسیده اند که زبان در وجود انسان به منزله یک سیستم دارائی میباشد و وقتی در این ویژگی مهم از زبان تامل کنیم به اهمیت و ارزش بسیار بالای زبان مادری پی خواهیم برد.
دورنانیوز: با توجه به اهمیت فراوان زبان مادری، از چه راه ها و روش هایی و به طور صریح چگونه میتوان از زبان مادری محافظت نموده و از نابودی آن جلوگیری نمود؟

غلامرضا غلامی قوشچی، نویسنده، فعال فرهنگی و دبیر سرویس فرهنگی نشریه وزین آغری: زبان در نزد ملت ها و دولت ها از جایگاه رفیعی برخوردار است به طوری که برای حفظ و ترویج زبان سالانه از سوی کشورهای مختلف میلیاردها دلار بودجه در نظر گرفته میشود و اقدامات فراوانی از جمله تاسیس فرهنگستانها، حمایت از مطبوعات، ایجاد شبکه های تلویزیونی و رادیویی و… انجام میشود. این نشانگر آن است که زبان مولفه ای است که در حیات یک کشور و یک ملت نقش بزرگ و پررنگی را دارد. اینگونه نیست که زبان ها به خودی خود زنده مانده و به حیات خویش ادامه دهند، بلکه میبایست به آن اهمیت داده شده و به صورت آکادمیک و علمی در میان گویش وران آن تدریس شود، دارای مطبوعات فعال و فرهنگستان، برنامه های فرهنگی هم چون تئاتر، کنسرت های موسیقی، شبکه های تلویزیونی و رادیویی و… باشد. به طور مثال این روز ها شاهد آن هستیم که مثلا در یکی از دانشگاه های کشور یک واحد آموزش زبان ترکی در نظر گرفته میشود که به نظر من هیچ ارزشی ندارد. در ترکی مثلی داریم با این مضمون که آغاجا باشدان سو وئرمزلر (به درخت از ریشه آن آب داده میشود نه از برگ آن)، در رابطه با آموزش زبان ترکی نیز باید گفت که این امر میبایست از کودکستان های کشور شروع شود و زبان ترکی از ریشه به کودکان ترک آموزش داده شود. هم اکنون در دنیا بیش از ۱۹۲ کشور مستقل و چندین منطقه خود مختار نیز وجود دارد که در هر کدام از آن ها یک و در برخی نیز همچون هند، عراق، سوئد و… چندین زبان رسمی وجود دارد. در قرآن کریم نیز به موجودیت زبانها و قومیتهای مختلف اشاره گشته و تفاوت های فرهنگی و هویتی در کتاب آسمانی دین اسلام نیز به رسمیت شناخته شده است. هیچ زبانی بر زبان دیگری برتری ندارد و تمامی زبان های دنیا میبایست با برخورداری از یک جایگاه رسمی و قانونی از تمامی امکانات مورد نیاز جهت حفظ، ترویج و اشاعه برخوردار باشند.
دورنانیوز: آیا بسترهای قانونی موجود در قوانین ایران و به خصوص قانون اساسی کشور را جهت فراهم آوردن زمینه های حفظ و پاسداشت زبان های مادری در ایران کافی میدانید؟

chichestnews 217
یوسف بیداردل: متاسفانه باید گفت که قوانین موجود جهت حفظ و نگهداری زبان های کثیر ایران کافی نیست. به اعتقاد بنده اصل ۱۵ قانون اساسی که به آزاد بودن تدریس زبان های غیر فارسی رایج در کشور اشاره دارد، به هیچ وجه نیاز ما را برطرف نمیسازد و لازم است تا در نهاد های قانونی بدین مساله پرداخت شود چرا که اگر ما خواهان آنیم تا کشور عزیزمان ایران و جامعه ایرانی توسعه یافته و پیشرفت کند، ابتدا لازم است تا هویت و کیستی ایرانیان به رسمیت شناخته شده و نسبت به زبان مادری آنان توجه کافی وجود داشته باشد. البته لازم است تا بگوئیم که به سبب انقلاب شکوهمند اسلامی ایران و پایان حکومت دیکتاتوری رضا خانی در کشور، امروزه شاهد هموار شدن مسیر احقاق حقوق اقوام مختلف ایرانی میباشیم و در این بین ترک های آذربایجانی به عنوان یکی از اقشار پرجمعیت ایران که رشادت های فراوانی را در راه دفاع از خاک وطن و پیشرفت علمی کشور از خود نشان داده اند، مطالبات فراوانی را در راستای توجه به هویت و زبان مادری خود از دولت و مجلس دارند و لازم است تا در قانون نیز جایگاه مناسب و درخوری برای این قشر از ملت بزرگ ایران در نظر گرفته شده و مردم و مسئولین دست در دست هم در راستای برقراری کامل عدالت اجتماعی حرکت کنند.
اقدامات دولت تدبیر و امید در راستای توجه به حقوق اقوام کشور را چگونه ارزیابی میکیند؟ خصوصا با توجه به آن که تحصیل به زبان مادری یکی از شعار های انتخاباتی دکتر روحانی بوده و بعد آغاز به کار دولت یازدهم اقداماتی نیز جهت تحقق این وعده هرچند به صورت ضعیف انجام پذیرفت و مخالفت هایی از سوی محافلی هم چون فرهنگستان زبان فارسی صورت گرفت.
یوسف بیداردل: به اعتقاد بنده اقدامات دولت در برابر مطالبات ما بسیار ناکافی است. بگذارید اینگونه تعبیر کنم که به نظر میرسد کلید روحانی در برابر قفل مطالبات اقوام مختلف ایران و به ویژه ترک های آذربایجانی زنگ زده و توانایی باز کردن این قفل را ندارد که البته ما محدودیت های دولت در این زمینه را نیز درک میکنیم. به منظور کمک به دولت در راستای عمل به وعده های خود لازم است تا نهادهای مدنی برخاسته از بطن جامعه شکل بگیرند و در یک حرکت جمعی همراه با دولت و با اتحاد و همبستگی نسبت به حل مشکلات موجود اقدام شود.
عیسی نظری: در خصوص مخالفت های انجام پذیرفته از سوی فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، اگر یادتان باشد رئیس این فرهنگستان طی اظهاراتی بی پایه و اساس و غیر علمی چنین گفته بود که در صورت تدریس زبانهای اقوام در ایران، زبان فارسی رو به انزوا نهاده و نابود خواهد شد! چنین سخن ناپخته و نسنجیده ای از سوی وی دقیقا بدین معنی است که اگر تو زنده بمانی، من خواهم مرد! یعنی در صورت توجه به زبان های ایرانی همچون ترکی و تدریس این زبان ها در مدارس و دانشگاه های کشور، زبان فارسی نابود گشته و از بین خواهد رفت! اولا، چنین اظهار نظری بسیار سطحی و مغرضانه بوده و فاقد هرگونه پشتوانه علمی میباشد، ما هیچ گاه نگفته و نخواهیم گفت که هیچ زبان و فرهنگی حتی فارسی باید نابود شود، بلکه ما به احترام متقابل اعتقاد داشته و خواسته ما نیز این است که تمامی ایرانیان با هر زبان و فرهنگی زیر سایه عدالت اسلامی از حقوق اولیه خود برخوردار شوند و در کنار یکدیگر و زیر سایه پرچم مقدس ایران زندگی نمایند. دوما، چرا باید زبان ترکی در ایران قربانی زبان فارسی شده و به بهانه به خطر افتادن فارسی، میلیون ها ایرانی از حق تحصیل به زبان مادری خود محروم شوند؟ به نظر بنده مخالفت فرهنگستان زبان فارسی با تدریس زبان اقوام در ایران در حکم مخالفت مستقیم با قانون اساسی کشور میباشد. در مجلس نیز در برابر اجرای اصل ۱۵ قانون اساسی مخالفت هایی صورت میگیرد که عملا دست دولت را نیز در این زمینه بسته و مانع از اجرای برنامه های آن میشود که چنین چیزی در دنیا نظیر ندارد!
دورنانیوز:نظرتان در رابطه محروم ساختن کودکان آذربایجانی از زبان مادری خود توسط والدین چیست و این عمل چه تاثیری میتواند بر حیات زبان ترکی در ایران و شکل گیری شخصیت فردی و اجتماعی کودکان داشته باشد؟
بهرام اسدی: هنگامی که ما یک کودک را از زبان مادری خود محروم می سازیم، در واقع وی را از تاریخ بیش از ۱۰هزار ساله ترکان آذربایجانی جدا میکنیم که در این صورت این کودک با برگی که از یک درخت تنومند جدا گشته و توسط باد به این طرف و آن طرف برده میشود هیچ تفاوتی ندارد. در نتیجه این کودک با فرهنگ، هویت و مدنیت خود بیگانه گشته و تا بخواهد با فرهنگ و هویت جدیدش اخت شود زمان بسیاری سپری خواهد شد و این انسیت نیز هیچ گاه به طور کامل شکل نخواهد گرفت. چنین کودکی رفته رفته به یک انسان بی هویت که نمیداند کیست و از کجا آمده و به کجا میرود تبدیل گشته و از کیستی حقیقی خود بی اطلاع خواهد بود.

 

علیزاده امام زاده هم با شرکت کنندگان  میزگرد چاق سلامتی کردو رفت!

علیزاده امام زاده هم با شرکت کنندگان میزگرد چاق سلامتی کردو رفت!

چیچست نیوز: بنظرشما بعداز انقلاب کدامیک از احزاب یا تشکلها ودولتها برای تحقق اصل ۱۵ و۱۹ قانون اساسی بیشتر تلاش کرده اند؟

پیربوداقی: بنظر من روی هم رفته کلیه احزاب تلاششان درشعارخلاصه شده هرچند جناح های اصلاح طلب این شعار را غلیظ تر بیان نموده اند.بعبارتی چون ساختار سیستم طوریست کهدرآن ما درست تعریف نشدیم بنابراین فرقی نمیکند این دولت با گرایشهایش ویا دولت دیگر با گرایش مقابل آن روی کاربوده باشد.بعدازگذاراز  ۸ دوره مجلس ،هیچ پله ای از پله های زبان مادری طی نشده که ما بریم یقه اون مجلس رابگیریم …

دکتربیداردل : بنظرمن احزاب وجناح ها اعم از اصلاح طلب یا اصولگرا امتحان خودرا پس داده اند لذا ما باید به خودمان اتکا داشته باشیم بطورمثال متاسفانه حداد عادلها که به  فعالین مدنی وفرهنگی آذربایجانی را انگ تجزیه طلب میزننددرحالیکه تفکر وعملکرد خوداو تجزیه طلبی است اینها شعارشان با اعمالشان یکی نیست مسلما هویت دینی بدون همراه ساختن هویت ملی قومی وهویت علمی

دکتراسدی :بنظرمن واکنش دولتهای بعداز انقلاب دررابطه ما اجرای اصل ۱۵ و۱۹ فرقی نداشته بطورنمونه نظرات یونسی مشاوراقوام درکنگره استادشهریارهم نشان داد تفکراتش فرقی حداد عادل ندارد.

استادنظری:دولتها ی بعداز انقلاب راه را میشناسندومی فهمند چه بایدبکنند تا اصل ۱۵ و۱۹ اجرایی شود ولی عمل نکردند.اصلاح طلبان هم میدانندچکاربایدبکنند ولی عمل نمیکنندوکسانیکه میدانند ولی عمل نمیکنندبدترنداز کسانیکه نمیدانندوعمل نمیکنند.

chichestnews 218
چیچست نیوز:نمایندگان شهرستانهای مختلف آذربایجانی در احقاق حقوق مردمان این خطه به خصوص در حوضه مطالبات مربوط به زبان مادری و فرهنگ و هویت ترکی، چه نقشی میتوانند داشته باشند؟

یوسف پیربوداقی، نویسنده، فعال فرهنگی و مدیر مسئول هفته نامه صاباحیمیز (فردای ما): نباید  از نمایندگانی که  ظرفیت وشجاعت اینکاررا ندارند وحتی توانایی صحبت کردن به زبان مادری خود به صورت صحیح را ندارند چنین توقعی داشته باشیم. تاکنون کدام نماینده به اعمال تحریف تاریخ وشعاتر زبان ترکی توسط حداد عادل واکنش نشان داده است؟! به عقیده بنده این ما هستیم که میبایست در رابطه با زبان خود، ریشه تاریخی آن و ویژگی ها و اهمیت آن به نمایندگان محترم آذربایجان در مجلس آموزش دهیم! در واقع نمایندگان ما اصلا در جریان چنین خواسته های برخواسته از بطن جامعه نبوده و نیستند و گاها تمایلی هم ندارشته اند مگر درایام انتخابا ! چرا که آنها به سبب سیستم مرکز گرای حاکم بر کشور در مجموعه قدرت هضم گشته و در راستای منافع سیاسی و اقتصادی خود فعالیت میکنند. زمانی که آقای حداد عادل به راحتی درس دهقان فداکار را از کتب درسی ابتدایی حذف نمود و یا شعر جنجال بر انگیز خود را در پشت جلد کتب درسی درج نمود، کدام یک از این نمایندگان اعتراض نمودند؟ تمامی آثار و نشانه های مربوط به مردمان ترک را از کتب تاریخی و درسی حذف نموده و مطالب توهین آمیز و نژادپرستانه ای را بر علیه ترک زبانها جایگزین آن ها نمودند، هیچیک  از  نمایندگان آذربایجانی لب به شکایت و انتقاد نگشودند چرا که منافعشان چنین ایجاب میکرد. چرا ما باید از چنین نمایندگانی انتظار فعالیت در راستای اجرای اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی را داشته باشیم؟ ما نباید خود را بخشی از دیدگاه های نمایندگان در نظر بگیریم، بلکه میباست از طریق ابزارهایی هم چون مطبوعات و رسانه ها، آن ها را با مطالبات و خواسته های خود آشنا نموده و آن ها را تبدیل به بخشی از جامعه نمائیم.

دورنانیوز: در رابطه با ضرورت تاسیس فرهنگستان زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی که یکی از وعده های انتخاباتی دکتر روحانی نیز بوده است، توضیحاتی ارائه فرمائید.
غلامرضا غلامی قوشچی: متاسفانه در کشور ما افرادی وجود دارند که حتی با قانون اساسی مملکت نیز مخالفت کرده و حقوق قانونی اقوام ایرانی را حتی قبول هم ندارند. وقتی در کتب درسی کشور به بیش از ۴۰% از مردم ایران توهین شده و از واژه غلامان ترک استفاده میشود و ایرانیان ترک زبان را بیگانه، وحشی، مهاجر و… تلقی میکنند نشانگر آن است که جریاناتی در داخل کشور قصد دارد تا با پایین آوردن ارزش و جایگاه ما، خود را بالا کشیده و به منافع سیاسی و اقتصادی مد نظرشان دست یابند که چنین چیزی به هیچ وجه قابل قبول نیست. چرا که همه ما ایرانی هستیم و ۸ سال دفاع مقدس و رشادت ها و پهلوانی های هزاران ترک آذربایجانی از استان های آذربایجان غربی، شرقی، اردبیل، زنجان، قزوین، تهران، همدان و… در این جنگ نابرابر نشان از عشق و علاقه مردم آذربایجان به کشور خود ایران میباشد. زمانی که ایرانیان با هر نژاد و زبانی در سختی های کشور سهیم هستند، میبایست در توزیع امکانات و منابع مالی نیز سهیم بوده و قوانین کشور و اجرای آنها این برابری و عدالت را فراهم آورد. بنابراین فرهنگستان نیز حق مسلم ما میباشد ولی زمانی دارای ارزش خواهد بود که ابتدا زبان ما در مدارس تدریس شود. هم چنین اگر قرار بر این باشد که فرهنگستان زبان ترکی بعد از تاسیس توسط افرادی همچون مولفین کتابهای درسی و تهیه کنندگان فیلم ها که نسبت به فرهنگ و زبان ترکی مغرض باشند و آن را خرده فرهنگ معرفی کنند، چه بهتر که اصلا چنین فرهنگستانی اصلا تاسیس نشود! البته با وجود تنگناهای موجود، فرصتها و امکانات فراهم شده برای فرهنگ آذربایجان در زمان حال به هیچ وجه قابل مقایسه با رژیم منحوس پهلوی نمی باشد.
دورنانیوز:در خصوص توجه به حقوق ترک تباران در استانهایی نظیر کردستان، کرمانشاه، تهران، همدان، قزوین و… چه نظری دارید؟
غلامرضا غلامی قوشچی: اگر امروز میبینیم که در استان آذربایجان غربی به بهانه حضور اقلیت قومی کرد زبان یک شبکه اختصاصی به زبان کردی و یک ساعت برنامه در شبکه استانی آذربایجان غربی اختصاص داده میشود به عقیده بنده امری بسیار نیک و پسندیده است، اما چرا برای بیش از ۳ میلیون ترک تبار استان تهران حتی یک دقیقه برنامه به زبان ترکی تهیه و پخش نمیشود؟ و یا در رابطه با ترک های استانهایی نظیر کردستان، کرمانشاه، همدان، قزوین، گیلان، فارس و سایر مناطق نیز قضیه به همین منوال بوده و بر خلاف استان آذربایجان غربی که اقلیت کردزبان از امکانات خوبی برخوردار میباشند، اما ترک تباران استان های فوق الذکر از حقوق قانونی خود محروم میباشند. یک سوم استان کردستان را مناطق آذربایجانی و ترک نشین تشکیل میدهند، ولی آیا حتی یک دقیقه برنامه برای ساکنین شهرستان هایی مانند بیجار و قوروه در شبکه تلویزیونی این استان اختصاص داده شده است؟ ببینید، حق و حقوق اقوام ایران به مانند زنجیری به هم وابسته میباشد و لازمه برقراری عدالت اجتماعی به معنای حقیقی کلمه در کشور عزیزمان ایران، احترام به تفاوت ها و فرهنگ های مختلف و احقاق حقوق تمامی ایرانیان با هر رنگ، زبان و مذهبی میباشد.

chichestnews 219
جمع بندی و نتیجه گیری میزگرد:
ترکی آذربایجانی به عنوان زبان مادری میلیون ها ایرانی همراه با سایر زبان های رایج در ایران، برای بقا و ادامه حیات نیازمند توجه مردم و مسئولین بوده، و لازم است تا در چارچوب قوانین نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و با همت مسئولین و نهادهای مدنی تلاش هایی هم چون تدریس در مدارس و دانشگاه ها، تاسیس فرهنگستان، ایجاد شبکه های تلویزیونی و رادیویی، چاپ و توزیع مطبوعات، انتشار کتب و… در این راستا صورت گیرد.

اگر این مطلب را مفید ارزیابی کردید لطفاً به اشتراک بگذارید :