نگاهی به خدمات فرهنگی یک چهره ماندگار:مهندس حمیدشافعی

گروه جامعه چیچست نیوز: یادداشتی از غلامرضا غلامی قوشچی :روزنامه نگار و نویسنده و عضو هیئت تحریریه نشریات :آغری و نوید آذربایجان

غلامی قوشچی:روزنامه نگار

غلامی قوشچی:روزنامه نگار

فرزند خلف آذربایجان

سرزمین آذربایجان به عنوان مهمترین خطه ایرانی اسلامی از جمیع جهات و از پگاه تاریخ تا عصر حاضر تاثیر گذارترین ایالت در منطقه بوده است . تاریخ باستانی آذربایجان که قدمتی ۱۰ هزار ساله دارد و با سومر ، اورارتور ، عیلام و اشکانی ، سلجوقی ، افشار مصداق دارد در دامن خود انسانهای تاثیر گذاری را پرورانیده است.
واقعیت این است که هر ملّت ، کشور و واحد جغرافیایی برای پیشرفت وابستگی مستقیم به تشکل های فرهنگی خود دارد وهر تشکل فرهنگی برای ادامه حیات و سیر تکاملی بستری که در آن حرکت میکند نیازمند انسانهائی است که فراتر از معیارهای متعارف باشند .
در شناسنامه های ملل مختلف علاوه بر حدود صغور سرزمینی امپراطوری ها و یا توانمندی های اقتصادی ، میلیتاریستی شهرهای مهم ، شخصیتهای سیاسی ، فرهنگی ، هنری ، جایگاه ارزشمندی دارند ، این انسانها که اکثراً ماهیت های غیر دولتی و غیر حکومتی دارند بدون تکیه بر مناسبات رسمی و اداری بواسطه خدمات صادقانه به فرهنگ مردمانی که در میان آنها رشد و نمو کرده اند به چنان محبوبیت و اعتباری نائل میشوند که هیچ صاحب منصب دولتی با وجود اقتدار هرگز توان رسیدن به آن جایگاه را ندارند .
چرا که انسانهای فرهنگی در قبال خدماتی که به ملت و سرزمین خود میکنند هیچ پاداشی را از کسی نمیخواهند و هیچ بازرس و نیروی حراستی و حفاظتی هم لازم نیست که مواظب روند خدمات رسانی انسانهای فرهنگی به مردم و سرزمین خودشان باشد چرا که ، بستر این خدمات رسانی ، داوطلبانه ، صادقانه و منصفانه است ، از این منظر است که این شخصیت های کاریزماتیک در دل و جان مردم خود جای دارند و به عبارتی فرهنگ و مدنیت ملتها مدیون انسانهایی است که سالها عمرارزشمند خود را صرف حراست ، ارتقاء و یا خلق اندیشه ها و یا هویت های ارزشمندی میکنندکه حتی با جرات می توان گفت دولتها با خرج میلیاردها سکه ، درهم ، تومان و دلار از انجام آن عاجزند ، در فرهنگ عمومی بشریت ، نوبل ، گاندی ، تولستوی ، چخوف ، ماندلا و … از آن جمله اند و در جهان اسلام میتوان به مولوی ، محمود کاشغری ، خیام ، ناظم حکمت ، حافظ ، فارابی ، ابوریحان و ابوعلی سینا اشاره کرد و از این دیدگاه سرزمین آذربایجان با نظامی ، نسیمی ، واقف ، نباتی ، معجز شبستری ، سهروردی ، شهریار ، زهتابی ، صدیق ، هیئت و… جایگاه شایسته ای در میان ملیتهای مختلف ایران و جهان داردو هر کدام از این شخصیت ها تاثیر بسزایی در روند اجتماعیی زمان خود داشته اند.

Hamid-shafee-20

 

اما از خیل این چهره های ارزشمند وخُدوم وماندگار در غرب آذربایجان آنجائیکه مردم و فرهنگ این خطه در صف مقدم تهاجمات فرهنگی و اقتصادی دشمنان رنگارنگ قرار گرفته اند و در تمامی برهه های تاریخی آماج توسعه طلبی ، بی عدالتی های اشرار و یا تحریف کنندگان هویت فرهنگی قرار دارد نام مهندس حمید شافعی چون ستاره  میدرخشد ، انسان وارسته ای که عمر سراسر بابرکتش با خدمت به فرهنگ آذربایجان عجین گشته است و اسمش همیشه با احترام در مجامع عمومی و دوستداران مدنیتِ دیار سهند ، ساوالان و آراز به نیکی یاد میشود .
ارزش و اعتبار مهندس حمید شافعی حاصل سالها علاقمندی و خدمت بدون منت به فرهنگ تاریخ و زبان و مدنیت آذربایجان بوده است ، او با اتکا به توانمندی خود بسیار فراتر از فرهنگسراها و اداره های مرتبط با فرهنگ به هنرمندان ، نویسندگان ، روزنامه نگاران و خادمان فرهنگ آذربایجان احترام گذاشته و به فرهنگ غنی آذربایجان خدمت کرده است.
و از این منظر استاد حمید شافعی بواسطه سالها خدمات بی شائبه و تحمل سختی ها ، فراز و نشیب های فراوان که در راستای حراست از فرهنگ ، زبان ، تاریخ دیار خود متحمل شده و با سربلندی این مسیر دشوار را طی کرده از محبوبیت و اعتبار خاصی برخوردار است که نمیتوان آنرا اتفاقی و سطحی به حساب آورد .
شهرت و شاًن و جایگاه این فرهیخته فرهنگی در مسائل فرهنگی آذربایجان نام و یاد او را فراتر از اورمیه به شرق آذربایجان که تا تبریز ، زنجان ، اردبیل ، همدان ، کرج ، تهران و خارج از مرزهای کشورمان گسترانیده است .
او در موًلفه های صاحب نظران مسائل فرهنگی آذربایجان یک شخصیت معتبر و درخور اعتبار است که نام و یادش در هر جمعی همیشه با تکریم بی شائبه همراه است .
این فرزند خلف آذربایجان در کنار تحصیلات عالیه و مولفه های فرهنگی انسانی متواضع ، مهربان و مبادی اخلاق است
حمید شافعی به سال ۱۳۳۰ در پایتخت فرهنگی آذربایجان یعنی اورمیه متولد شده است اساساً خاندان شافعی که از طایفه یونوسلو میباشند و خاستگاهشان در روستای بالو(قریه ای سرسبز نزدیک اورمیه) میباشد.

این طایفه در زمان شاه اسماعیل اول از تبریز به ارومیه مهاجرت کرده اند یک خانواده سرشناس سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی است و در غرب آذربایجان خصوصاً ارومیه خاندان شافعی از احترام ویژه ای برخوردار اند این احترام زمانی بیشتر میشود که یادآوری کنیم که مهندس شافعی منتسب به خانواده ای است که جد بزرگ او شهید مبارز و آزادی خواه حاج ابوطالب شافعی باتفاق جد مادری او حاج اسماعیل کریمی و یاران ایشان شهدا حاج علی مولودی ، حاج رزاق ، حاج نجف ، حاج مصطفی ، که همه از بزرگان بالو و فامیل مهندس حمید شافعی بودند که در ۲۵ ذیقعده ۱۳۳۲ هجری قمری در شهر اورمیه بدست عمال متجاوز روس به دار آویخته شدند بر تارک آن می درخشد به عرصه فرهنگ ، سیاست آذربایجان پا گذاشته است .

تحصیلات مهندس شافعی:
خادم فرهنگی آذربایجان تحصیلات ابتدایی را در مدرسه محمدرضا شاه سابق و دبیرستان را در مدرسه علامه سلسبیل تهران و فردوسی اورمیه به اتمام رسانیده . در دانشگاه تبریز در رشته مکانیک فارغ التحصیل میشود و خدمت سربازی در تهران ، شیراز ، دهلران ، مریوان به اتمام میرساند و به سال ۱۳۵۳ ازدواج میکند که حاصل آن ۲ پسر بنام های طاهر و اختای و دختری بنام نازلی است . از همان اوان نو جوانی عشق به فرهنگ و مدنیت آذربایجان در وجود او زبانه میکشد و این عشق در هر برهه از زمان حیات این فرزند فرزانه آذربایجان عمیق تر و شعله ورتر می شود عشقی مقدس و تمام نشدنی که تواماً سرزمین ، فرهنگ ، تاریخ ، زبان ، و ملت آذربایجان را شامل میشود و حوادث و فرازونشیب ها ذره ای از این عشق را نتوانسته به سردی بکشاند در طول عمر با عزت و سربلندی مهندس شافعی هرگزمسائل و مولفه های آذربایجان به جایگاه دوم نزول نکرده بلکه در هر عصری ردیف اول حساسیت ها و اولویت ها متوجه آذربایجان بوده است .
جمع اوری اشعار دولو مصطفی و بالولو مسکین در سال ۱۳۴۶ ، تشکیل گروه سوینچ ( سرود ، خواندن و نوشتن زبان ترکی و موسیقی آذربایجان ) به سال ۱۳۷۲ برای کودکان و تاسیس و ساماندهی مرکز تحقیقات علمی فرهنگی بیلیم یولو شامل آموزش رقص آذربایجانی وبرگزاری یکصدو ده شب شعر و آموزش خواندن و نوشتن زبان ترکی که طی آن حدود ۸۰۰ نفر خواندن و نوشتن زبان ترکی را یاد گرفتند ( در سالهای ۱۳۸۳ – ۱۳۸۸ ) و برگزاری ۲ مراسم بزرگداشت برای پروفسور محمد علی فرزانه در شهرهای اورمیه و سلماس و مراسم یاد قتل عام مسلمانان در جنگ اول جهانی در سلماس و اورمیه توسط عوامل بیگانه و جلوها ( جلولوق ) در خانه جوان اورمیه با مشارکت بزرگانی از تبریز و تهران و اورمو ، چاپ پوستر کاظیم خان قوشچی و کاظیم داشی ، مراسم نکوداشت مرحوم دده کاتب در قصبه قولونجی وقتی که ایشان در قید حیات بودند و مراسم بزرگداشت با شکوه بالولو مسکین در روستای بالو در سال ۱۳۷۹ و برگزاری مراسم هفتم مرحوم پروفسور زهتابی در تالار تخت طاووس اورمیه و مراسم چهلم فوت پروفسور محمد تقی زهتابی با مشکلات فراوان در مسجد منتظر اورمیه و پرداخت هزینه احداث استودیو جهت صدا برداری و تصویر و ضبط اکثر داستانهای عاشقی که خودایشان آنها را داستانهای جاده ابریشم مینامد با هزینه بسیار بالا در شهرستان اورمیه و ضبط صدا و تصویر و کلیپ گذاری بر کتاب اورمو گولو با اجرای دده کاتب دو ماه قبل از فوت استاد از اقدامات استاد حمید شافعی است .
نگارنده که افتخار آشنایی و مراوده با این انسان بزرگ را داشته ام و از او آموختنی های فراوانی یاد گرفته ام باید اعتراف کنم علاوه بر وجهات فرهنگی ، اجتماعی ، علمی و مدیریتی که فقط گوشه های از آن یادآوری میشود اخلاق پسندیده و چهره دوست داشتنی و مهربان این فرزند خلف و شایسته آذربایجان در نوبه خود به او وجاهت ویژه ای بخشیده است ، گشاده رویی ، مهمان دوستی و صبوری او را در هر جمعی متشخص و دوست داشتنی کرده است فرزند فرهیخته و فرزانه آذربایجان ( مهندس حمید شافعی ) با الهام از سرزمین زیبای همیشه اذربایجان اورمیه از ماهنی های ساری گلین ، قاراگیله ، باغلاردا اسنده پائیز یئلری ، شکر یازی ، گرایلی و ایروان چوقوری چون پاره تن خود دوست دارد ، به دریاچه اورمیه عشق میورزد و اورمیه را قلعه تسخیر نا پذیر ، تاریخ ، فرهنگ و هویت آذربایجان می داند .وی معتقداست اورمیه برادر تنی تبریز ،زنجان و اردبیل است و بی دلیل نیست که با مردمان فرهنگ دوست و زبان شیرین ترکی خود به عروس شهرهای آذربایجان معروف شده است .
در یکی از دیدارهایی که در محل کارش سعادت زیارت استاد شافعی نصیبم شد تابلویی به این مضمون بر دیوار آویز بود ( سنگی که طاقت ضربه های تیشه را ندارد تندیس زیبایی نخواهد شد، از زخم تیشه خسته مشو که وجودت شایسته تندیسی زیباست ) وقتی از اودر مورد خانواده پدری وتعداد خواهر و برادرانش پرسیدم استاد از مرحوم پدرش حاج اسمعیل شافعی به نیکی یاد کردند و گفتند:
^یک برادربه نام سعید و یک خواهر به نام ژاله دارم و برادر دیگرم بنام فریدون شافعی که عضو یک سازمان سیاسی بود در درگیری با پلیس امنیتی رژیم وابسته و شونیستی پهلوی در مهر ماه سال ۱۳۵۱ در شهر تهران شهید شد ^ احساس اندوه نسبت به فقدان برادربزرگ و کینه مقدس نسبت به نظام پان فارسیسم شاهنشاهی را در او به عینه حس کردم .

مطالعه وتحقیق مهندس شافعی تعطیل بردار نیست…
اما کتابخانه نسبتاً بزرگش در محل کار مهندس حمید شافعی یعنی اینکه هرگز مطالعه و تحقیق تعطیل شدنی نیست ،عکسها و نوشته هایی که مراوده استاد با بزرگانی چون پرفسور صدیق ،پروفسور زهتابی ،پروفسور هیئت ، م کریمی ، سرداری نیا ، هوشنگ جعفری ،دکتر علی قافقازیالی ، یوسف بهنمون ، دده کاتب ، شامی ، مهندس علیرضا صرافی ، منوچهر عزیزی ، حسن ارک ، گل اندام ، پروفسور محمد علی فرزانه ،پروفسور یاوز آق پینار ، هابیل علی اوف ، آشیق بولوت ، عارف بابایف ، دکتر بیداردل ، آشیق دهقان ، ذکریا ، مناف ، موسی اوغلو ، و فارص طیار و فوًاد …به عینه نشان می داد .
و سفر های خارجی به آلمان ، فرانسه ، ترکیه ، باکو ، هلند ، امارات ، جمهوری اذربایجان ، روسیه ، بلغارستان ، سوریه ، بلژیک ، و آشنایی با فرهنگ ملل مختلف و مطالعات دائمی نشریاتی چون وارلیق ، نوید آذربایجان ، ارمغان ، آغری ، بایرام ، ائل بیلیمی و در گذشته امید زنجان ، شمس ، حیدربابا ، دیلماج ، او را به گنجینه ای زندهً فرهنگ آذربایجان تبدیل کرده است .
در راستای فرزندانی که به سرزمین و مردمان و فرهنگ دیار خود کسب افتخار میکنند و در راه سربلندی ان بی هیچ منتی تلاش میکنند مهندس شافعی قلباً ، قدماً و با هرآنچه که در توان داشته در مسیر فرهنگ و هویت آذربایجان کوشیده است .
از نوشتن مقالات در نشریه های نوید آذربایجان ، صدای اورمیه ، امانت ، تا احیا وتشکیل گروه رقص یاللی بالو و شرکت در همایش بین المللی موسیقی آذربایجان در راًس ۲۲ نفر از هنرمندان در فرهنگسرای بهمن تهران و شرکت در مراسم هفته اذربایجان بمدت هفت روز با سرپرستی گروه بزرگ ۷۵ نفره از عاشیق ها و هنرمندان و شاعران و گروه سوینچ و با حضور استاد بزرگ دده کاتب و گروه رقص یاللی بالو در فرهنگسراهای بهمن ، بانو و اقوام تهران و رهبری گروه هنری اورمیه در مراسم شبهای ایران در شیراز بمدت یک هفته ، دریافت تقدیر نامه هفته آذربایجان از ازمیر ترکیه گوشه ای از فعالیت های خستگی ناپذیر این استاد فرزانه می باشد.
همچنین کاندیداتوری نمایندگی دوره ششم مجلس شورای اسلامی با اهدافی چون اهتمام در تحقق اجرای اصل ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی و رفع محرومیت زدایی از غرب آذربایجان و حمایت از دمکراسی و قانونگرایی در راستای برنامه های دولت محمد خاتمی و شرکت فعال در انتخابات شورای شهر دردو دوره متوالی بوده است .استاد در راستای تحکیم فرهنگ بومی و آذربایجانی شهر اورمیه با حمایت از نخبگان حوزه فرهنگی اذربایجان وآماده کردن بستری مناسب برای کاندیدهای اصلح در دورهای بعدی تشکلی به نام آذربایجان اورمو سسی را به کمک دوستان خود در شهر اورمیه تشکیل دادکه میوه عملکرد خود را در انتخابات اخیر شورای شهر اورمیه داد.
اما این شخصیت تاثیرگذار و عمل گرا و معتقد که حیات و آرمان زندگیش با فرهنگ و زبان ترکی و سرزمین آذربایجان نمود عینی دارد امنیت ، سعادت ، ترقی ، و توسعه کشور و استان را آمال و آرزوی خود میداند مطالعه و شناختن تاریخ و فرهنگ آذربایجانی را وظیفه هر اذربایجانی میداند .
استاد همیشه مفاخیر آذربایجان مانند آلپ ارسلان ، طغرل ، ملک شاه سلجوقی ، چاغری خان ، کلب علی خان افشار ، کاظم خان قوشچی ، محمد قلی خان افشار ، شهید باکری ، عباس میرزا ، دده کاتب و پری خانم به نیکی یاد میکندو الگوی خویش قرارداده است.
در کتابخانه شخصی استاد کتابهای تاریخ زبان و لهجه های ترکی دکتر جواد هیئت ، تاریخ قدیمی ترکان ایران پروفسور زهتابی و آثار استاد شهریار ، فضولی ، علی واحد ، نسیمی ، صمد ورغون ، خلیل رضا ، نامیق کمال پاشا ، سهند ، دده کاتیب و… بارزتر از همه دیده میشوندو کتابهای جنگ های صلیبی هانس مایر و زرسالاران یهودی ، کمیته ۳۰۰ و ( دست های نا پیدا ) و کتاب ۱۹۱۵ و اورمیه و خاطره ها و تاریخچه اورمیه را میستاید و مطالعه آنها را برای عموم دوستداران فرهنگ و زبان ترکی مفید میداند و مطالعه و شناختن تاریخ و فرهنگ آذربایجانی را وظیفه همگانی هر اذربایجانی میداند .
در آرشیو موسیقی استاد به آثار رشید بهبودوف ، یالچین رضازاده ، بولبول ،آشیق ویصل ( از آشیق های ترکیه )و اپراهای آهنگسازانی مانند اوزیر حاجی بیک اف ، فکرت امیراف ، نیازی و سری داستانها عاشیقی جاده ابریشم و…. دیده میشود
در نهایت او فرزندصدیق اذربایجان است که با غم ها و شادی های دیار خود ، بودن خود را به تصویر کشیده است با دوستان آذربایجان دوست و با دشمنانش دشمن است و این راز محبوبیت و بزرگی اوست .

نمونه ای از شعارهای حمید شافعی در انتخابات مجلس ششم

ائلینین یوردونون درد غمینه اوره کدن یانانین قاداسین آلیم
وفاسی جفاسی وصال دمینه جان وئرن جانانین قاداسین آلیم
**********

ائل بیلیرکی سن منیمسن یوردوم ، یوام مسکنیمسن
دئمک دوغما وطنیمسن آیریلارمی کونول جاندان ؟
آذربایجان ، آذربایجان
دینله منی گوزل وطن بیر سوز گلیر اوره گیمیدن
خلقلرین عشقیله سن گوله جکسن هر بیر زمان
آذربایجان ، آذربایجان
**********

من یانماسام
سن یانماسان
بیز یانماساخ
نجور چیخار قارانلیقلار ایشیقلیغا
**********
گوج بیرلیکده دیر گله جک بیزیمکیدی

قطعه شعری که مرحوم آقای بهلول اسمعیلی دیدان ( سیرداغی ) فی البداهه در یک مهمانی در شاًن ( روستای بالو ) و شهدای جنگ جهانی اول که اجداد آقای شافعی میباشند سروده اند .
سنه گوینیب فخر ائلیر بوتون اولکه لر سینه سی تاریخ قهرمانلار دیاری بالو
مسکین شاعرین غواص تک بحر عماندادیر باشی دار اوستونه قویانلار دیاری بالو
قهرمان اورمونون بوینوندا مدالی سنسن اسارت زنجیرین قیرانلار دیاری بالو
چوخلو ایفتیخارلار یارادیبسان عالمده سن اولوبسان باش اوجا اینسانلار دیاری بالو
حوسنون نن چوخلو الهام آلدی بیزیم سیر داغی شافعی لر یوردو ، اصلانلار دیاری بالو

یادداشتی از غلامرضا غلامی قوشچی :روزنامه نگار و نویسنده و عضو هیئت تحریریه نشریات :آغری و نوید آذربایجان

اگر این مطلب را مفید ارزیابی کردید لطفاً به اشتراک بگذارید :