بمناسبت سالروز قتل پیشه وری

آخرین حرف پیشه وری قبل از شهادت! : (ائوین یخیلسین قوام ) /سید جعفر پیشه‌وری از آینه خاطرات دکتر هیئت:

سرویس تاریخ آذربایجان : بمناسبت سالروز قتل پیشه وری ، آخرین حرف پیشه وری قبل از شهادت! : خانه ات خراب قوام السلطنه (ائوین یخیلسین قوام )

 

 

 

دریچه های نو به آن سوی ارس !

 

 

 

ترور پیشه وری با سانحه سازی اتومبیل

جعفر پیشه‌وری هنگام بازگشت از این تمرین نظامی فدائیان فرقه در راه تصادف کرده است در اتومبیل حامل پیشه‌وری غلام یحیی و نوری قلی‌یف، مأمور کا.گ.ب که در زمان اشغال ایران معاون کنسول شوروی بود نشسته بودند. پیشه‌وری در کنار راننده بود، به سختی مجروح می‌شود دو نفر دیگر مختصر آسیب دیده بودند و راننده فرار کرد، در بیمارستان پیشه‌وری می‌گفت: برادرم در باکو پزشک است پیش من بیاورید ولی اصرار او مؤثر نبود آخرین حرفی که بر زبان آورد گفت: خانه قوام‌السلطنه خراب شود و سپس چشم از جهان بست.

 

در باکو گفتند: در سال ۱۳۲۷ در جلسه‌ای که در باکو علل شکست حکومت دموکرات‌ها در آذربایجان ایران مطرح بود، باقر اوف خطاب به پیشه‌وری می‌گوید: می‌دانید علت شکست حکومت شما چه بوده است؟ لازم بود شما در روز ٢٢ آذرماه سال ۱۳۲۴ بلافاصله الحاق آذربایجان ایران را به شوروی اعلام می‌کردید.

 

در این موقع پیشه‌وری دست بلند کرد با صدای بلند فریاد کشید: علت شکست ما دقیقاً این بود که مردم ایران ما را عوامل دولت شوروی تلقی می‌کردند .و باقراوف سپس عینک خود را از چشم برمی‌دارد و تمیز می‌کند «دقیقاً» اشاره می‌کرد که وجود پیشه‌وری را پاک کنید.

 

 

 رفتار و سخن پیشه‌وری

نوشتۀ وی در ۲۱ آذر ۱۳۲۴ در مقاله‌ای در روزنامه آژیر :

ایران باید یک دولت مستقل ملی به تمام معنا داشته باشد و سعی بکند طایفه بازی و ایل بازی را از بین ببرد. تمام افراد ملت را در زیر یک بیرق و یک قانون تمرکز بدهد. هر کسی بر خلاف این رفتار بکند خائن است.

«ایران باید یک دولت مستقل ملی به تمام معنا داشته باشد و سعی بکند طایفه بازی و ایل بازی را از بین ببرد. تمام افراد ملت را در زیر یک بیرق و یک قانون تمرکز بدهد. هر کسی بر خلاف این رفتار بکند خائن است. مردان میهن‌پرست هرگز به تضعیف کشور خود اقدام نمی‌کنند و هیچ وقت راضی نمی‌شوند بر خلاف قوانین کشور خود رفتار نموده و هم میهنان خود را آزار بدهند و مرکزیت کشور خود را متزلزل سازند. مردان شرافتمند از بالای سر کشور خود با بیگانگان رابطه نمی‌زنند. در خطرناک‌ترین موقع‌ها علیه دولت مرکزی برنمی‌خیزند و برای احقاق حقوق مشروع یا ادعاهای نامشروع خود از راه دزدی و غارتگری و شورش و بلوا اقدام نمی‌کنند. ارتجاع بین‌المللی از وحدت ایران خوشش نمی‌آید و سعی می‌کند در پیکر ایران دولت‌های کوچک به وجود بیاورد.

 

سید جعفر پیشه‌وری  از آینه خاطرات دکتر هیئت:

 

✅ من در دوران حکومت پیشه‌وری در استانبول بودم و تحت تأثیر رادیو، مطبوعات و افکار عمومی ترکیه که او را عامل شوروی معرفی می‌کردند مخالف بودم و هم در رأس دانشجویان مخالف قرار داشتم. بعد از رفتن پیشه‌وری و اتمام غائله همه دانشجوها را جمع کردم و باهم آشتی کردیم.

 

✅بعد از مراجعت به ایران و ۵۰ سال تحقیق فهمیدم که پیشه‌وری نه تجزیه‌طلب بوده و نه نوکر اجنبی. او می‌خواست کشور ایران مانند سایر کشورهای چندزبانه اروپا نظیر سوئیس و بلژیک به شکل فدرال اداره شود و به همین جهت بعد از مذاکره و توافق با حکومت مرکزی (قوام‌السلطنه)، قبول می‌کند که عنوان نخست‌وزیر را به کار نبرد و وزیر کشورش دکتر سلام‌الله جاوید هم استاندار آذربایجان تعیین شود. مدرسه ملی هم به نام انجمن ایالتی که در قانون اساسی پیش‌بینی‌شده است ولی عمل نشده بود به کار خود ادامه دهد.

 

بدین ترتیب فرمان استانداری آذربایجان برای دکتر سلام‌الله جاوید از طرف شاه صادر می‌شود و پیشه‌وری هم به‌عنوان رهبر حزب باقی می‌ماند.

 

✅پیشه‌وری برای خودمختاری آزربایجان وارد یک بازی سیاسی شده بود و فکر می‌کرد می‌تواند از فرصت استفاده کنند و با کمک شوروی حقوق فرهنگی و ملی آزربایجانی‌ها را که در زمان پهلوی‌ها پایمال‌شده بود به دست بیاورد و همچنین که قوام سر استالین کلاه گذاشت او هم از این نمد کلاهی برای زادگاه خود دست‌وپا کند. ولی حریفان از دو طرف کلاه سر او گذاشتند. دولت ایران با او قرارداد بست، یعنی او را شناخت و حقوق فرهنگی و ایالتی را پذیرفت ولی بعد از توافق با شوروی و خروج نیروهای آن‌ها به آزربایجان حمله کرد و بعد از قلع‌وقمع و کشتن بیش از ۲۵۰۰۰ آزربایجانی، همه کتاب‌های ترکی را به بهانه‌ی کمونیستی بودند سوزاند. درحالی‌که در آن کتاب‌ها (آنادیلی= زبان مادری) که من به‌دقت خوانده‌ام حتی یک جمله کمونیستی و ضد ایرانی وجود نداشت به‌علاوه در همان زمان در تهران مطبوعات و نشریات کمونیستی حزب توده آزادانه منتشر می‌شد.

 

نیروهای شوروی هم‌های سنگین فرقه را به شمال ارس بردند و به پیشه‌وری و یارانش دستور فرار و یا تسلیم دادند. ناچار پیشه‌وری و هزاران آزربایجانی که با او همکاری کرده بودند به باکو رفتند و بعد از ۷ ماه پیشه‌وری را با تصادف ماشین، به‌طور مرموزی به قتل رساندند.

================

سیدجعفر پیشه‌وری: 

نام کامل  میرجعفر جوادزاده خلخالی (معروف به  سیدجعفر پیشه‌وری) مذهب شیعه

زادروز  ۱۲۷۲ خورشیدی – زادگاه  روستای سیّدلَر زیوه سی – تاریخ شهادت :   ۱۳۲۶ خورشیدی

محل ترور: جاده گنجه – یِولاق –علت مرگ : سانحه سازی  تصادف اتومبیل

مدفن  آرامگاه مشاهیر آذربایجان، باکو

 

  منابع : برگرفته از صفحات ۱۳۸ و ۱۳۹ از کتاب خاطرات من و پدرم دکتر جواد هیئت وتاریخ آذربایجان

 

 

اگر این مطلب را مفید ارزیابی کردید لطفاً به اشتراک بگذارید :